De tragische gebeurtenis die van Carl Wilhelmson een legende maakte

Eén van Zwedens meest briljante schilders is Carl Wilhelmson (1866-1928). Naast zijn schilder- en tekenwerk was hij ook professioneel lithograaf, maar hij staat toch vooral bekend om zijn scènes uit het dagelijkse levenen zijn prachtige Zweedse natuurlandschappen.

Carl Wilhelmson

CARL Wilhelmson was een beeldend kunstenaar, geboren in het vissersdorpje Fiskebäckskil. Als één van de Zweedse nationale schilders staat hij bekend om zijn beelden van het zware leven van de vissersbevolking. Met een schilder- techniek die zich kenmerkt door een dunne verf laag op een vlekkerig, zichtbaar doek. Zijn werk zie je onder meer in het Kunstmuseum van Göteborg, in de Waldemarsudde en Thielska-galerie in Stockholm en in het Statens Museum voor Kunst in Kopenhagen.

Hij was actief als docent aan zowel Valand als de Academie voor Schone Kunsten en leidde uiteindelijk zelfs zijn eigen schilderschool. Zijn oeuvre bestaat voornamelijk uit dagelijkse taferelen, vaak met een maritiem motief. Dat Wilhelmson al op jonge leeftijd artistieke aanleg toonde, was niet zo vreemd, want zijn vader tekende graag boten en scènes aan de kust. Hij overleed echter bij een schipbreuk toen Wilhelmson slechts negen was.

Het leek eerst dat Wilhelmson de kant van de lithografie opging. In 1881 mocht hij als leerling-lithograaf aan de slag bij de prestigieuze lithografen Meyer & Köster in Göteborg. Het is bekend dat hij vanaf het begin van zijn leertijd werkte als tekenaar bij Meyer & Köster. Bijzonder was dat hij een salaris ontving in plaats van dat hij collegegeld aan zijn werkgever moest betalen.

Of dit te danken was aan Wilhelmsons tekenvaardigheid of aan de persoonlijke welwillendheid van Meyer en Köster is onbekend. Tegelijkertijd volgde hij ook nog eens vier semesters lang avond- en weekendlessen aan de School voor Design en Ambacht.

Later werd Wilhelmson fulltime student aan de Valand Academie onder de voor- aanstaande schilder Carl Larsson. Op aanbeveling van Larsson en het bedrijf Meyer & Köster ontving Wilhelmson in 1888 een reisbeurs van de Handels- academie om zijn blik te verruimen. Hij gebruikte deze voor een uitgebreide studiereis naar Leipzig.

Heimwee

Met zijn eigen spaargeld reisde hij vlak voor het Nieuwjaar van 1890 vervol- gens naar Parijs, waar hij een aantal jaren woonde. Met uitzondering van de zomermaanden, dan keerde hij steevast terug naar zijn ouderlijk dorp, het vissersdorpje Fiskebäckskil.

In Parijs werkte hij als reclame-illustra- tor, zoals blijkt uit enkele bewaard gebleven schetsboeken. Maar er is weinig bekend over zijn jaren tot 1896, toen hij definitief naar Zweden terug- keerde. Nadat hij in 1896 naar Göteborg was verhuisd, werd hij door Pontus Fürstenberg, de financier van de Valand Schilderschool, uitgenodigd om directeur van de school te worden. Hij had die functie tot 1910, daarna richtte Wilhelmson zijn eigen kunstacademie op in Stockholm en gaf daar zeventien jaar les, van 1911 tot aan zijn dood.

De route die Carl Wilhelmson aflegde, is vergelijkbaar met die van andere artis- tieke landgenoten. Veel kunstenaars kozen ervoor om Zweden in hun jonge jaren te verlaten om op het continent te studeren, te werken en inspiratie op te doen. Geleidelijk aan nam heimwee de overhand, net als de fascinatie voor alles wat het Zweedse thuisland te bieden had.

Dat zorgde voor een terugkeer van getalenteerde kunstenaars. Internationale invloeden werden mee naar huis genomen en in Zweden toegepast. Een tijd van bevrijding brak aan, zowel op persoonlijk als artistiek vlak, en de jaren rond de eeuwwisseling vorm- den een nieuw hoofdstuk in de Zweedse kunst- en cultuurgeschiedenis.